علائم خرابی جعبه فرمان میتواند شامل موارد مختلفی باشد که نشاندهنده عملکرد نادرست این بخش حیاتی از سیستم فرمان خودرو است. توجه به این علائم و اقدام به موقع برای رفع مشکل میتواند از بروز حوادث جلوگیری کرده و ایمنی رانندگی را تضمین کند.
شایعترین علائم خرابی جعبه فرمان عبارتند از:
سفت شدن فرمان
یکی از رایجترین علائم، احساس سفتی و مقاومت غیرعادی هنگام چرخاندن فرمان است. این مشکل میتواند چرخاندن فرمان، به خصوص در سرعتهای پایین یا هنگام پارک کردن را دشوار کند.
لقی فرمان (خلاصی زیاد)
اگر احساس میکنید فرمان بیش از حد معمول بازی دارد و قبل از شروع به چرخش چرخها، میتوانید فرمان را تا حدی بچرخانید، این نشاندهنده لقی در جعبه فرمان یا اتصالات مربوط به آن است.
شنیدن صداهای غیرعادی
صداهایی مانند سوت کشیدن، زوزه، کوبش یا تقه هنگام چرخاندن فرمان، به خصوص در حالت درجا یا در دستاندازها، میتواند نشانهای از مشکل در جعبه فرمان باشد.
نشت مایع هیدرولیک فرمان
در خودروهای مجهز به فرمان هیدرولیک، مشاهده نشت مایع قرمز یا قهوهای رنگ در اطراف جعبه فرمان یا شیلنگهای متصل به آن، یکی از علائم جدی خرابی است. کاهش سطح مایع هیدرولیک نیز میتواند منجر به سفت شدن فرمان شود.
لرزش فرمان
احساس لرزش در غربیلک فرمان، به خصوص در سرعتهای بالا، میتواند ناشی از مشکل در جعبه فرمان یا سایر اجزای سیستم تعلیق و فرمان باشد که بر عملکرد جعبه فرمان تأثیر میگذارند.
عدم دقت در هدایت خودرو (گیجی فرمان)
اگر خودرو در مسیر مستقیم به یک سمت کشیده میشود یا برای حفظ حرکت در خط مستقیم نیاز به اصلاحات مداوم فرمان دارید، این میتواند نشاندهنده عدم دقت در جعبه فرمان باشد.
برگشت نامناسب فرمان
پس از پیچی، فرمان باید به طور طبیعی تا حدی به حالت اولیه خود برگردد. اگر این برگشت به کندی یا به طور ناقص انجام شود، می تواند یکی از علائم خرابی جعبه فرمان باشد .
دلایل خرابی جعبه فرمان
دلایل مختلفی میتوانند باعث خرابی جعبه فرمان خودرو شوند. این خرابی میتواند روی ایمنی و راحتی رانندگی تأثیر زیادی بگذارد. اصلیترین دلایل خرابی جعبه فرمان عبارتند از:
کمبود یا نشت روغن هیدرولیک
در سیستمهای هیدرولیکی، روغن نقش روان کننده و انتقال دهنده نیرو را دارد. کمبود روغن به دلیل نشتی از شیلنگها، اورینگها، یا کاسه نمدها باعث افزایش اصطکاک، گرم شدن بیش از حد و در نهایت ساییدگی و خرابی قطعات داخلی جعبه فرمان میشود.
کثیف شدن یا آلودگی روغن هیدرولیک
با گذشت زمان، ذرات فلزی، گرد و غبار و سایر آلودگیها میتوانند وارد روغن هیدرولیک شوند. این ذرات مانند ساینده عمل کرده و باعث سایش سریعتر قطعات داخلی و آسیب به کاسه نمدها میشوند.
فرسودگی طبیعی قطعات داخلی
چرخ دندهها، بوشها، بلبرینگها و سایر قطعات مکانیکی درون جعبه فرمان با گذشت زمان و کیلومتر کارکرد دچار فرسودگی میشوند. این فرسودگی میتواند باعث لقی بیش از حد یا سفت شدن فرمان شود.
ضربه یا آسیب فیزیکی
برخورد شدید با دستاندازها، جدول کنار خیابان یا تصادفات میتوانند باعث کج شدن، شکستگی یا آسیب دیدن پوسته یا قطعات داخلی جعبه فرمان شوند.
تنظیم نادرست جعبه فرمان
سفت کردن بیش از حد یا شل بودن بیش از حد پیچ تنظیم خلاصی جعبه فرمان میتواند باعث فشار نامتعارف روی قطعات و افزایش سایش شود.
گرم شدن بیش از حد سیستم هیدرولیک
استفاده طولانی مدت در شرایط سخت (مانند رانندگی در ترافیک سنگین با چرخشهای زیاد فرمان) یا مشکلات در پمپ هیدرولیک میتواند باعث افزایش دمای روغن و آسیب دیدن کاسه نمدها و کاهش عمر مفید روغن شود.
استفاده از روغن نامناسب
استفاده از نوع یا گرید نامناسب روغن هیدرولیک میتواند باعث آسیب به کاسه نمدها و عملکرد نادرست سیستم شود. هر خودرو نیاز به روغن هیدرولیک با مشخصات خاصی دارد.
عدم گریسکاری مناسب (در جعبه فرمانهای مکانیکی قدیمیتر)
در جعبه فرمانهای مکانیکی که با گریس روانکاری میشوند، عدم گریسکاری منظم باعث خشکی و سایش قطعات میشود.
تعمیر خرابی جعبه فرمان
چگونگی بررسی اولیه
بررسی سطح روغن هیدرولیک
مخزن روغن هیدرولیک را پیدا کرده و سطح روغن را بررسی کنید. اگر پایینتر از حد نرمال است، نشتی وجود دارد.
بازدید چشمی
به زیر خودرو نگاه کنید و جعبه فرمان و شیلنگهای اطراف آن را از نظر وجود هرگونه لکه یا نشتی روغن بررسی کنید.
تست لقی
در حالی که خودرو ثابت است و موتور روشن، فرمان را کمی به چپ و راست حرکت دهید و میزان خلاصی آن را بررسی کنید. (در این تست، چرخها نباید بچرخند، فقط لقی فرمان مد نظر است).
مراحل تعمیر جعبه فرمان
تعمیر جعبه فرمان یک فرآیند تخصصی است که نیاز به مهارت، ابزار مناسب و دقت دارد. مراحل اصلی تعمیر جعبه فرمان (معمولاً نوع هیدرولیکی که رایجتر است) به شرح زیر است
ارزیابی اولیه و تشخیص دقیق
- مکانیک ابتدا با بررسی علائم گزارش شده توسط راننده (مانند سفتی، لقی، صدا، نشتی) و انجام تستهای اولیه (بررسی سطح و کیفیت روغن، تست لقی فرمان درجا) مشکل را به طور دقیق تشخیص میدهد.
- مطمئن شدن از اینکه خرابی واقعاً از جعبه فرمان است و نه از پمپ هیدرولیک، شیلنگها یا سایر قطعات جلوبندی، بسیار مهم است.
باز کردن جعبه فرمان از روی خودرو
- خودرو روی جک یا بالابر قرار داده میشود.
- چرخها باز میشوند (گاهی برای دسترسی بهتر).
- اتصالات میل فرمان به جعبه فرمان جدا میشود.
- شیلنگهای ورودی و خروجی روغن هیدرولیک از جعبه فرمان باز میشوند (نشت روغن در این مرحله طبیعی است).
- پیچها و بستهایی که جعبه فرمان را به شاسی یا زیرفریم خودرو متصل کردهاند باز میشوند.
- جعبه فرمان با دقت از محل خود خارج میشود.
شستشو و باز کردن جعبه فرمان (دیساسمبلی)
- جعبه فرمان خارج شده به طور کامل از آلودگیهای خارجی و روغن قدیمی شسته میشود.
- با استفاده از ابزار مخصوص، جعبه فرمان به دقت از هم باز میشود. این شامل باز کردن درپوشها، خارج کردن محورها، چرخ دندهها، پیستون و سیلندر داخلی است.
بررسی قطعات داخلی و شناسایی خرابیها
- تمام قطعات داخلی باز شده (محور پینیون، محور رک، بوشها، بلبرینگها، کاسه نمادها، اورینگها، پیستون و سیلندر) به دقت از نظر ساییدگی، خوردگی، ترک، تاب برداشتن یا هرگونه آسیب دیدگی دیگر بررسی میشوند.
- کاسه نمادها و اورینگها حتی اگر ظاهراً سالم به نظر برسند، معمولاً به دلیل فرسودگی مواد و احتمال نشتی در آینده، تعویض میشوند.
تعویض قطعات فرسوده و شستشوی نهایی
- قطعاتی که در مرحله قبل معیوب تشخیص داده شدهاند (مخصوصاً کاسه نمادها و اورینگها که معمولاً در “کیت تعمیر جعبه فرمان” موجود هستند) با قطعات نو و با کیفیت بالا جایگزین میشوند. در صورت لزوم، بوشها، بلبرینگها یا حتی چرخ دندههای ساییده شده نیز تعویض میگردند.
- تمام قطعات داخلی قبل از مونتاژ مجدد، به طور کامل و با مواد مناسب شسته و تمیز میشوند تا هرگونه ذرات باقیمانده از سایش پاک شود.
بستن (مونتاژ) جعبه فرمان
- قطعات داخلی تمیز و جایگزین شده، طبق دستورالعمل و با رعایت ترتیب صحیح، مجدداً مونتاژ میشوند.
- هنگام مونتاژ، از روان کنندههای مناسب برای قطعات داخلی استفاده میشود.
- کاسه نمادها و اورینگهای نو در جای خود قرار داده میشوند.
نصب مجدد جعبه فرمان
- جعبه فرمان تعمیر شده در محل خود روی شاسی خودرو نصب میشود و پیچهای نگهدارنده با گشتاور مناسب سفت میشوند.
- شیلنگهای روغن هیدرولیک مجدداً متصل میشوند.
- میل فرمان به جعبه فرمان وصل میشود.
پر کردن روغن هیدرولیک و هواگیری سیستم
- مخزن روغن هیدرولیک با روغن جدید و با مشخصات توصیه شده توسط سازنده خودرو پر میشود.
- سیستم هیدرولیک هواگیری میشود. این کار معمولاً با روشن کردن موتور و چرخاندن فرمان به طور کامل به چپ و راست چندین بار انجام میشود تا حبابهای هوا از سیستم خارج شده و روغن جایگزین آنها شود. (مراحل دقیق هواگیری ممکن است بسته به نوع خودرو متفاوت باشد).
