مقاله فوقجامع: راهنمای نهایی انتخاب و خرید روغن هیدرولیک فرمان (PSF) در بازار ایران
سیستم فرمان هیدرولیک خودروی شما یک مجموعه مهندسی دقیق است که عملکرد صحیح آن کاملاً وابسته به کیفیت سیالی است که در آن جریان دارد. روغن هیدرولیک (PSF) نه تنها نیروی کمکی لازم برای چرخاندن فرمان را منتقل میکند، بلکه وظیفه حیاتی روانکاری دقیق پمپ، شیرهای کنترلی، و سیلندرهای جابجایی را بر عهده دارد. انتخاب یک روغن با مشخصات غلط، میتواند ظرف مدت کوتاهی، فرمان نرم خودروی شما را به یک کابوس سخت و پر سر و صدا تبدیل کند. در این راهنمای جامع، تمامی ابعاد فنی، شیمیایی، و تجاری خرید روغن هیدرولیک را بررسی خواهیم کرد تا بهترین تصمیم را بگیرید.
[Image of car hydraulic steering system diagram]
۱. تحلیل استانداردهای فنی: فراتر از رنگ و نام
هر سیستم فرمان بر اساس طراحی سازنده، به یک نوع سیال خاص نیاز دارد. اشتباه در این مرحله رایجترین دلیل خرابی پمپ هیدرولیک است. صرفاً به رنگ روغن اکتفا نکنید، بلکه به کد استاندارد درج شده روی ظرف یا دفترچه راهنما توجه کنید.
| استاندارد | ماهیت شیمیایی و ویسکوزیته | توصیههای کاربردی و جایگزینی |
|---|---|---|
| DEXRON (IID, IIIG, VI) | عموماً قرمز رنگ، روغنهای ATF (گیربکس اتوماتیک) که به دلیل خواص ضد سایش بالا در فرمان نیز استفاده میشوند. نسل VI بهترین پایداری را دارد. | برای خودروهایی که DEXRON II نیاز دارند، میتوان از DEXRON III استفاده کرد (رو به بالا). اما برعکس آن توصیه نمیشود. پرکاربردترین در ایران. |
| LHM Plus / LHM | تنها روغن با پایه مینرال (معدنی) مورد تأیید برای سیستمهای فرمان و تعلیق مشترک. همیشه سبز رنگ. | به هیچ عنوان با روغنهای قرمز رنگ مخلوط یا جایگزین نشود. مخصوص خودروهای خاص فرانسوی. |
| CHF 11S / 202 | معمولاً سبز تیره یا بیرنگ. روغنهای کاملاً سنتتیک چندمنظوره (Multi-Functional) با قابلیت کارکرد در دماهای بحرانی. | برای خودروهای اروپایی مدرن (VW, Audi, BMW, Volvo). هرگز از DEXRON به جای CHF استفاده نکنید. |
۲. شیمی پایه: مینرال در مقابل سنتتیک (ویسکوزیته)
ترکیب شیمیایی روغن تعیین کننده قابلیت روانکاری آن در بازه گسترده دمایی است. در آب و هوای متغیر ایران، پایداری دمایی بسیار مهم است.
| سنتتیک و نیمهسنتتیک | مینرال (معدنی) |
|---|---|
|
|
نقش شاخص گرانروی (ویسکوزیته)
ویسکوزیته در واقع مقاومت سیال در برابر جاری شدن است. روغن هیدرولیک باید در دمای پایین به سرعت جاری شود تا فرمان سفت نباشد و در دمای بالا، به اندازه کافی ضخیم بماند تا روانکاری و فشار لازم را تأمین کند. روغنهای با کیفیت بالا دارای شاخص ویسکوزیته (VI) بالاتری هستند که نشان دهنده تغییر کمتر ویسکوزیته با تغییر دماست.
۳. راهنمای خرید و برندهای مورد تأیید در ایران 🇮🇷
در هنگام خرید، علاوه بر استاندارد، به اعتبار برند و اصالت کالا توجه کنید. روغنهای تقلبی با کاهش شدید عمر پمپ همراه هستند.
| برند (دسته) | استانداردهای اصلی پوشش داده شده | توصیههای خرید و مزایای خاص |
|---|---|---|
| لیکومولی (Liqui Moly) – آلمان | DEXRON III / ATF Top Tec 1100, CHF 11S | بالاترین سطح کیفیت و محافظت. برای خودروهای خارجی و کسانی که بالاترین عملکرد را میخواهند. |
| توتال (Total) – فرانسه | LHM Plus | مرجع اصلی برای استاندارد LHM. در صورت نیاز به این استاندارد، فقط از برندهای معتبر استفاده کنید. |
| بهران – ایران | بهران هیدرولیک III / H68 | بهترین تعادل بین کیفیت و قیمت در تولیدات داخلی. مناسب برای خودروهای داخلی رایج. |
| کاسپین (Caspian) – ایران | DEXRON II / III | یک گزینه اقتصادی و در دسترس برای تعویضهای دورهای معمولی و تعمیرگاهها. |
۴. افزودنیها و مواد شیمیایی حیاتی در PSF
روغن هیدرولیک صرفاً یک روغن نیست، بلکه ترکیبی پیچیده از روغن پایه و افزودنیهای شیمیایی است که هر کدام وظیفهای دارند:
- عوامل ضد سایش (Anti-Wear Agents): این مواد مانع تماس فلز به فلز در پمپ میشوند، که مهمترین عامل طول عمر پمپ هیدرولیک است. روغنهای سنتتیک معمولاً غنیتر هستند.
- عوامل ضد خوردگی و زنگ زدگی (Rust & Corrosion Inhibitors): با آب و رطوبت موجود در سیستم واکنش میدهند و از اکسیداسیون قطعات فلزی جلوگیری میکنند.
- عوامل ضد کف (Anti-Foam Agents): چرخش سریع پمپ میتواند باعث ایجاد حباب و کف در روغن شود. این افزودنیها به سرعت حبابها را از بین میبرند تا پمپ با خلاء هوا مواجه نشود.
- نرمکنندههای سیل (Seal Conditioners): این مواد به حفظ انعطافپذیری و جلوگیری از سفت شدن آببندیها (سیلها) کمک میکنند و نشتی را به تأخیر میاندازند.
۵. نگهداری و زمان تعویض: پیشگیری بهتر از تعمیر
برخلاف تصور رایج که روغن هیدرولیک نیازی به تعویض ندارد، روغن به مرور زمان خواص خود را از دست میدهد. ذرات فلزی ریز (سایش پمپ) و رطوبت وارد سیستم میشوند.
- زمان ایدهآل: هر ۶۰,۰۰۰ تا ۱۰۰,۰۰۰ کیلومتر یا هر ۲ تا ۳ سال (بر اساس توصیههای تولیدکننده).
- چک کردن روغن: سطح روغن را به طور منظم چک کنید. اگر رنگ آن تیره، قهوهای یا کدر شده و یا بوی سوختگی میدهد، باید سریعاً تعویض شود.
- فیلتر مخزن: در برخی خودروها (مانند زانتیا) فیلتر یا صافی در داخل مخزن وجود دارد که باید در زمان تعویض روغن تمیز یا تعویض شود.
توجه حیاتی: در صورت نیاز به افزودن روغن (تاپآپ)، دقیقاً از همان استاندارد و ترجیحاً همان برند قبلی استفاده کنید. مخلوط کردن دو استاندارد مختلف یا حتی دو پایه متفاوت (مثل سنتتیک و مینرال) میتواند باعث واکنش شیمیایی و آسیب به سیستم شود.
با استفاده از این راهنمای جامع و انتخاب یک محصول با کیفیت مطابق با نیاز خودرو، نرمی و سلامت سیستم فرمان هیدرولیک خودروی خود را برای سالهای متمادی تضمین خواهید کرد.
