چرا در هوای سرد فرمان خودرو سفت می‌شود؟ بررسی علل و راهکارهای فنی

بسیاری از رانندگان با شروع فصل سرما متوجه می‌شوند که در دقایق اولیه حرکت، فرمان خودرو به شدت سفت شده و گاهی با صدای ناله (Whine) همراه است. این پدیده که به اصطلاح “فرمان خشک” نامیده می‌شود، اگرچه با گرم شدن خودرو رفع می‌گردد، اما نشان‌دهنده وجود ضعف در سیستم هیدرولیک یا انتخاب اشتباه روغن است. در ادامه، دلایل فنی این مشکل را کالبدشکافی می‌کنیم.

۱. افزایش ویسکوزیته (گرانروی) روغن هیدرولیک

اصلی‌ترین دلیل سفتی فرمان در سرما، تغییر غلظت روغن است. روغن‌های هیدرولیک بی‌کیفیت یا کهنه، در دماهای پایین به شدت غلیظ می‌شوند.

• ⚠️ مشکل پمپاژ: وقتی روغن مثل عسل غلیظ شود، پمپ هیدرولیک نمی‌تواند آن را به راحتی مکش کرده و به سمت شیر فرمان بفرستد.
• ⚠️ فشار مضاعف به اورینگ‌ها: عبور روغن غلیظ از مجاری باریک، فشار لحظه‌ای بسیار بالایی ایجاد می‌کند که می‌تواند منجر به ترکیدن شیلنگ‌ها یا نشتی کاسه‌نمدها شود.
• ✅ راهکار هیدرولیک لند: استفاده از روغن‌های تمام سنتتیک (Full Synthetic) که شاخص گرانروی بالایی دارند و در دمای زیر صفر نیز روانی خود را حفظ می‌کنند.

۲. انقباض قطعات لاستیکی و اورینگ‌ها

در دمای پایین، قطعات لاستیکی (مانند پکینگ‌های داخل جعبه فرمان) منقبض و سخت می‌شوند.

• 🔧 فرار روغن: انقباض اورینگ‌ها باعث می‌شود که لبه‌های آب‌بندی به خوبی به شفت نچسبند. این امر منجر به فرار داخلی روغن (Internal Leak) می‌شود؛ یعنی روغن به جای جابجا کردن جک، از کنار آن عبور کرده و فرمان سفت می‌ماند.
• 🔧 تصلب پکینگ: با گرم شدن روغن و انتقال حرارت به جعبه فرمان، لاستیک‌ها دوباره نرم شده و خاصیت آب‌بندی خود را باز می‌یابند.

۳. ورود هوا از اتصالات منقبض شده

یکی از پیچیده‌ترین دلایل خشکی فرمان در سرما، نشت هواست. بست‌های فلزی و لوله‌های پلاستیکی در سرما منقبض می‌شوند.

• 🚩 پدیده مکش هوا: ممکن است درزهای بسیار ریزی ایجاد شود که روغن از آن‌ها خارج نشود، اما پمپ در لحظه استارت، هوا را از آنجا به داخل بمکد.
• 🚩 کف کردن روغن: ورود هوا باعث می‌شود روغن در مخزن کف کند و فرمان به صورت پله‌پله و خشک حرکت کند.

۴. نقش گریس‌های نامرغوب در چهارشاخ فرمان

گاهی مشکل اصلاً هیدرولیکی نیست. گریس داخل چهارشاخ فرمان یا بلبرینگ‌های ستون فرمان در سرما سفت می‌شود. این مسئله باعث ایجاد اصطکاک فیزیکی در مسیر انتقال حرکت از غربیلک به جعبه فرمان شده و حس خشکی را به دست راننده منتقل می‌کند.

جدول مقایسه عملکرد روغن‌ها در دمای پایین

توصیه‌های پیشگیرانه مرکز هیدرولیک لند

برای جلوگیری از آسیب به سیستم هیدرولیک در زمستان، این نکات را رعایت کنید:

• ✅ درجا فرمان نچرخانید: تا زمانی که خودرو کمی گرم نشده، فرمان را تا انتها (قفل) نچرخانید تا به پمپ فشار وارد نشود.
• ✅ تعویض روغن قبل از فصل سرما: اگر بیش از ۲ سال از عمر روغن می‌گذرد، حتماً قبل از یخبندان آن را تعویض کنید.
• ✅ بررسی بست‌های لوله مکش: از محکم بودن بست‌های مسیر ورود روغن به پمپ مطمئن شوید.

خدمات تخصصی هیدرولیک لند در فصل سرما