علت لرزش فرمان در سرعت بالا؛ از عیب‌یابی فنی تا راهکارهای قطعی

تجربه لرزش فرمان (Steering Wheel Shimmy) هنگام رانندگی در اتوبان، نه تنها آزاردهنده است، بلکه یک هشدار جدی برای سلامت فنی خودرو محسوب می‌شود. لرزشی که در سرعت‌های بالای ۸۰، ۱۰۰ یا ۱۲۰ کیلومتر بر ساعت احساس می‌شود، معمولاً ریشه در عدم توازن قطعات دوار یا فرسودگی سیستم تعلیق دارد. در این مقاله تخصصی، به کالبدشکافی دقیق علل لرزش فرمان و تفاوت‌های آن در شرایط مختلف می‌پردازیم.

۱. بالانس نبودن چرخ‌ها؛ متهم ردیف اول

شایع‌ترین علت لرزش فرمان در سرعت‌های بالا (معمولاً بین ۹۰ تا ۱۲۰ کیلومتر)، عدم توازن وزنی لاستیک و رینگ است. حتی ۵ گرم اختلاف وزن در یک نقطه از لاستیک، در سرعت‌های بالا به دلیل نیروی گریز از مرکز، تبدیل به ضربات شدیدی می‌شود که از طریق اکسل به فرمان منتقل می‌گردد.

• 🔹 بالانس استاتیک: توازن وزن در راستای قطر چرخ.
• 🔹 بالانس دینامیک: توازن وزن در عرض لاستیک (جلوگیری از لرزش‌های جانبی).
• 🔹 نکته فنی: اگر لرزش فقط در فرمان است، مشکل از چرخ‌های جلوست؛ اما اگر کل اتاق می‌لرزد، چرخ‌های عقب نیاز به بالانس دارند.

۲. خرابی سیستم تعلیق و جلوبندی

اگر بالانس چرخ‌ها سالم است اما همچنان فرمان می‌لرزد، باید به سراغ مفاصل و اتصالات بروید. هرگونه لقی در این قطعات، باعث می‌شود چرخ‌ها در سرعت بالا دچار نوسان (Wobble) شوند.

• ✅ سیبک فرمان (Tie Rod End): وظیفه اتصال جعبه فرمان به چرخ را دارد. خرابی آن باعث لقی فرمان و لرزش در جاده‌های صاف می‌شود.
• ✅ بوش‌های طبق: اگر لاستیک بوش‌ها خشک یا پاره شود، طبق‌ها دچار بازی غیرمجاز شده و در سرعت بالا لرزش ایجاد می‌کنند.
• ✅ کمک‌فنرها: کمک‌فنری که روغن‌زدگی دارد، نمی‌تواند نوسانات ریز جاده را جذب کند و این ارتعاش مستقیماً به دستان راننده می‌رسد.

۳. نقش حیاتی جعبه فرمان و ستون فرمان

در بسیاری از موارد، لرزش فرمان ریشه در بخش‌های داخلی سیستم هدایت دارد. اینجاست که نقش **دانش فنی و ابزار تخصصی** پررنگ می‌شود.

• 🔧 لقی دنده شانه‌ای: اگر فاصله پینیون و دنده شانه‌ای در جعبه فرمان زیاد شود، فرمان در سرعت بالا “گیج” شده و شروع به لرزش می‌کند.
• 🔧 چهارشاخ فرمان: این قطعه رابط بین غربیلک و جعبه فرمان است. خرابی بلبرینگ‌های ریز داخل چهارشاخ باعث لرزش‌های ریز زیر دست راننده می‌شود.
• 🔧 شیر فرمان هیدرولیک: نوسان در فشار روغن هیدرولیک به دلیل خرابی اورینگ‌ها می‌تواند حالتی شبیه به پس زدن یا لرزش هیدرولیکی ایجاد کند.

۴. مشکلات رینگ و لاستیک (عیوب ساختاری)

گاهی مشکل با بالانس حل نمی‌شود، زیرا ساختار لاستیک یا رینگ آسیب دیده است:

• 🔸 پله شدن یا دفرمه شدن لاستیک: لاستیک‌های تاریخ گذشته یا بی‌کیفیت دچار تغییر شکل می‌شوند.
• 🔸 تاب داشتن رینگ: بر اثر افتادن در چاله‌های عمیق، رینگ از حالت دایره کامل خارج می‌شود. این مورد با بالانس معمولی رفع نمی‌شود و نیاز به “تاب‌گیری رینگ” دارد.
• 🔸 شل بودن پیچ‌های چرخ: موردی خطرناک که لرزشی نامنظم و شدید ایجاد می‌کند.

۵. لرزش ناشی از سیستم ترمز (دیسک چرخ)

اگر لرزش فرمان **فقط هنگام ترمز گرفتن** در سرعت بالا رخ می‌دهد، مشکل قطعاً از دیسک‌های ترمز است. دیسک‌ها بر اثر گرم و سرد شدن ناگهانی (مثلاً رفتن به کارواش بلافاصله بعد از رانندگی طولانی) تاب برمی‌دارند. پدال ترمز نیز در این شرایط زیر پا می‌لرزد.

جدول عیب‌یابی سریع لرزش فرمان

۶. تشخیص دقیق و تست نهایی؛ چرا هیدرولیک لند؟

بسیاری از رانندگان چندین بار بالانس انجام می‌دهند اما مشکل حل نمی‌شود. علت این است که لرزش ممکن است ترکیبی باشد. ما در مرکز **هیدرولیک لند** با استفاده از متدهای علمی زیر عمل می‌کنیم:

• ✅ تست لقی میکرونی: بررسی لقی داخلی جعبه فرمان که با چشم غیرمسلح قابل تشخیص نیست.
• ✅ بررسی هم‌راستایی (Alignment): تنظیم دقیق زوایای چرخ (کمبر، کستر و تو) برای حذف کشش و لرزش.
• ✅ استفاده از قطعات اورجینال: جایگزینی بوش‌ها و کاسه‌نمدهای فرسوده با متریال وایتون و درجه یک.
• ✅ تست نهایی در سرعت: اطمینان از حذف کامل لرزش در سرعت‌های بالای ۱۰۰ کیلومتر بر ساعت.

رفع تخصصی لرزش و لقی فرمان در مرکز هیدرولیک لند