۱. مشکلات سیستم هیدرولیک فرمان (عوامل اصلی لرزش)

ایرادات در **سیستم هیدرولیک فرمان** می‌توانند به طور مستقیم یا غیرمستقیم باعث ایجاد لرزش یا ارتعاش در فرمان شوند. این لرزش‌ها معمولاً نتیجه **افت فشار ناهموار، جریان نامنظم سیال، فرسودگی قطعات داخلی، یا ورود هوا به سیستم** هستند.

• خرابی پمپ هیدرولیک (پمپ فرمان):

  پمپ هیدرولیک قلب سیستم فرمان است که فشار لازم برای کمک به چرخش فرمان را تولید می‌کند. اگر **بلبرینگ‌های پمپ فرسوده** شده باشند، می‌توانند ارتعاش و صداهای زوزه یا غرغر ایجاد کنند که از طریق ستون فرمان به دست راننده منتقل می‌شود. علاوه بر این، **فرسودگی اجزای داخلی پمپ** (مانند پره‌ها، چرخ‌دنده‌ها یا روتورها) باعث می‌شود پمپ نتواند فشار یکنواخت و ثابتی را تولید کند. این **نوسانات فشار در خطوط هیدرولیک** به صورت لرزش‌های ریز، ارتعاش، یا حتی حس “مکث” در هنگام چرخاندن فرمان، به خصوص در سرعت‌های پایین یا درجا، احساس می‌شود.

• مشکلات روغن هیدرولیک (کمبود یا آلودگی شدید):

  **روغن هیدرولیک کثیف، کهنه یا آلوده** به ذرات معلق، می‌تواند باعث **گرفتگی مسیرهای داخلی و شیرهای کنترل ظریف** در پمپ و جعبه فرمان شود. این گرفتگی‌ها جریان روان روغن را مختل کرده و منجر به **عدم تعادل فشار** در سیستم می‌شوند. نتیجه این امر، یک لرزش متناوب یا مداوم در فرمان است. **ورود هوا به سیستم (کاویتاسیون)** که اغلب به دلیل کمبود روغن یا نشتی از شیلنگ‌های مکش رخ می‌دهد، باعث می‌شود پمپ حباب‌های هوا را فشرده کند. این پدیده علاوه بر ایجاد صداهای زوزه، به دلیل عدم توانایی پمپ در ایجاد فشار پایدار، می‌تواند لرزش قابل توجهی را به فرمان منتقل کند.

• ایراد در جعبه فرمان (رک و پینیون) هیدرولیک:

  جعبه فرمان علاوه بر وظیفه مکانیکی، شامل اجزای هیدرولیکی مهمی است. **نشت داخلی روغن** بین محفظه‌های هیدرولیک در جعبه فرمان (ناشی از فرسودگی کاسه‌نمدهای داخلی یا اورینگ‌ها) باعث می‌شود که فشار هیدرولیک به طور ناهمگون به سیلندرها اعمال شود. این **فشار نامتوازن و از دست دادن کمک هیدرولیک در برخی نقاط** می‌تواند منجر به یک حس لرزش، “کشیدگی”، یا “تکان خوردن” در فرمان شود، زیرا سیستم قادر به ارائه کمک یکنواخت نیست. همچنین، **فرسودگی یا گرفتگی شیر کنترل (سوپاپ فرمان)** در داخل جعبه فرمان می‌تواند باعث نوسانات فشار و انتقال لرزش به فرمان شود. این نوع لرزش ممکن است در یک جهت خاص (مثلاً فقط هنگام پیچیدن به راست یا چپ) بیشتر محسوس باشد.

• گرفتگی یا خرابی شیلنگ‌ها و لوله‌های هیدرولیک:

  مسیرهای انتقال روغن هیدرولیک، یعنی شیلنگ‌ها و لوله‌های فشار قوی و برگشت، نیز می‌توانند عامل لرزش باشند. **گرفتگی جزئی** در این مسیرها (ناشی از رسوبات روغن کثیف یا جدایش لایه داخلی شیلنگ) می‌تواند باعث **افزایش ناگهانی فشار یا کاهش شدید جریان** شود. این نوسانات فشار در سیستم هیدرولیک می‌تواند به صورت لرزش به فرمان منتقل شود. **تاخوردگی یا خمیدگی شدید** شیلنگ‌ها نیز اثری مشابه دارد و مانع از جریان یکنواخت روغن می‌شود. هرگونه مقاومت غیرعادی در مسیر جریان روغن هیدرولیک، به خصوص در مسیر برگشت به مخزن، می‌تواند باعث فشار بیش از حد در سیستم و در نهایت لرزش پمپ و انتقال آن به فرمان شود.

۲. مشکلات مربوط به تایرها و رینگ‌ها

یکی از **شایع‌ترین دلایل لرزش فرمان**، به خصوص در سرعت‌های خاص (معمولاً بین ۸۰ تا ۱۲۰ کیلومتر بر ساعت)، مشکلات مرتبط با تایرها و رینگ‌ها است که ارتباط مستقیمی با سیستم هیدرولیک ندارد اما باید بررسی شود.

• بالانس نبودن چرخ‌ها (Wheel Imbalance): اگر وزن چرخ‌ها به طور مساوی توزیع نشده باشد، در سرعت‌های بالا گشتاورهای نامتوازن ایجاد کرده و باعث لرزش می‌شود. این مشکل می‌تواند ناشی از افتادن وزنه‌های بالانس، تعویض تایر یا رینگ، یا حتی سایش نامنظم تایر باشد. لرزش ناشی از بالانس نبودن معمولاً با افزایش سرعت تشدید می‌شود.
• تاب داشتن رینگ (Bent Rim): رینگ‌های آسیب‌دیده بر اثر ضربه به چاله یا جدول می‌توانند تاب بردارند. رینگ تاب‌دار باعث می‌شود چرخ به درستی نچرخد و لرزش به فرمان منتقل شود. این لرزش ممکن است در هر سرعتی وجود داشته باشد و با بالانس کردن نیز رفع نشود.
• باد نامناسب تایرها: کمبود یا زیاد بودن باد تایرها می‌تواند باعث سایش غیریکنواخت و تغییر شکل تایر شود که به لرزش فرمان منجر می‌گردد. همچنین، تفاوت زیاد در باد تایرهای یک محور نیز می‌تواند لرزش ایجاد کند.
• فرسودگی یا آسیب تایرها (Tire Wear/Damage): تایرهای کهنه، فرسوده یا آسیب‌دیده (مانند برآمدگی، پارگی لایه داخلی یا سایش نامنظم موسوم به “کاس شدن”) می‌توانند باعث لرزش شوند، زیرا سطح تماس آن‌ها با جاده یکنواخت نیست.

۳. مشکلات سیستم ترمز

اگر لرزش فرمان **هنگام ترمزگیری** تشدید می‌شود، مشکل به احتمال زیاد در سیستم ترمز است و معمولاً ارتباطی با سیستم هیدرولیک فرمان ندارد.

• تاب داشتن دیسک ترمز (Warped Brake Rotors): دیسک‌های ترمز با گذشت زمان، بر اثر گرمای زیاد و خنک شدن ناگهانی، ممکن است تاب بردارند. وقتی لنت ترمز با دیسک تاب‌دار درگیر می‌شود، لرزشی ایجاد می‌کند که از طریق سیستم تعلیق به فرمان منتقل می‌گردد. این لرزش معمولاً هنگام فشردن پدال ترمز احساس می‌شود.
• خرابی کالیپر ترمز (Sticking Brake Caliper): اگر کالیپر ترمز به درستی عمل نکند و دائماً لنت را روی دیسک نگه دارد، می‌تواند باعث داغ شدن بیش از حد دیسک و ایجاد لرزش (مانند تاب برداشتن دیسک) شود. این مشکل ممکن است با بوی سوختگی و گرم شدن چرخ نیز همراه باشد.
• فرسودگی لنت ترمز: لنت‌های ترمز بسیار فرسوده یا با کیفیت پایین نیز می‌توانند در عملکرد ترمز اختلال ایجاد کرده و به لرزش منجر شوند.

۴. مشکلات جلوبندی و تعلیق

اجزای سیستم جلوبندی و تعلیق نقش مهمی در پایداری و هدایت خودرو دارند. هرگونه خرابی در این بخش می‌تواند به لرزش فرمان منجر شود، زیرا این قطعات مستقیماً با چرخ‌ها و سیستم فرمان در ارتباط هستند.

• خرابی سیبک‌ها (Ball Joints): سیبک‌های فرسوده، خشک یا آسیب‌دیده، لق می‌شوند و نمی‌توانند چرخ را در جای خود محکم نگه دارند، که در نهایت به لرزش فرمان منجر می‌شود. این لرزش ممکن است با صداهای تق‌تق همراه باشد و در سرعت‌های مختلف احساس شود.
• خرابی طبق‌ها (Control Arms) و بوش‌ها (Bushings): طبق‌ها و بوش‌های فرسوده نیز می‌توانند باعث لق شدن چرخ‌ها و عدم کنترل صحیح آن‌ها شوند که لرزش فرمان را در پی دارد، به خصوص هنگام عبور از ناهمواری‌ها.
• خرابی بلبرینگ چرخ (Wheel Bearings): بلبرینگ‌های چرخ فرسوده یا آسیب‌دیده باعث افزایش اصطکاک و لقی در چرخ می‌شوند. این مشکل معمولاً با صدای غرغر یا زوزه از چرخ‌ها و لرزش فرمان (که با افزایش سرعت تشدید می‌شود) همراه است.
• خرابی کمک فنرها (Shock Absorbers): کمک فنرهای فرسوده نمی‌توانند نوسانات چرخ را به درستی جذب کنند، که ممکن است باعث ارتعاش و لرزش در فرمان شود، خصوصاً در جاده‌های ناهموار و در سرعت‌های بالا.
• میزان نبودن فرمان (Wheel Alignment): اگر زوایای چرخ‌ها (کَمبر، کَستر، تو این و تو اوت) به درستی تنظیم نشده باشند، می‌تواند باعث سایش نامنظم تایر و در نهایت لرزش فرمان شود، به خصوص در سرعت‌های بالا و هنگام پیچیدن.

۵. مشکلات سیستم فرمان (بخش‌های غیر هیدرولیک)

ایرادات در بخش‌های مکانیکی سیستم فرمان، اگرچه به اندازه مشکلات هیدرولیک شایع نیستند، اما می‌توانند منجر به لرزش شوند.

• لقی در میل فرمان (Tie Rod Ends): میل فرمان داخلی یا خارجی فرسوده یا آسیب‌دیده باعث لقی در سیستم فرمان و انتقال لرزش به غربیلک فرمان می‌شود. این مشکل می‌تواند در هنگام چرخش فرمان یا عبور از ناهمواری‌ها بیشتر احساس شود و بر دقت فرمان‌پذیری تأثیر بگذارد.
• مشکل در ستون فرمان (Steering Column): در موارد نادر، ایراداتی مانند خشک شدن یا فرسودگی مفصل‌های یونیورسال (U-Joints) در ستون فرمان می‌تواند باعث انتقال لرزش از موتور یا چرخ‌ها به فرمان شود. این لرزش ممکن است به صورت “قفل کردن” یا “گیر کردن” موقت نیز احساس شود، به خصوص در هنگام چرخش فرمان درجا.

۶. مشکلات موتور و گیربکس (لرزش درجا یا در سرعت‌های پایین)

اگر لرزش فرمان بیشتر در **حالت درجا (Idle)** یا در سرعت‌های بسیار پایین احساس می‌شود، ممکن است مشکل از موتور یا گیربکس باشد که لرزش را به کل خودرو و از طریق آن به فرمان منتقل می‌کند.

• مشکل در سیستم احتراق یا سوخت‌رسانی موتور: نقص در احتراق یک یا چند سیلندر (misfire) به دلیل مشکل در شمع‌ها، کویل، انژکتورها یا سیستم سوخت‌رسانی می‌تواند باعث لرزش شدید موتور شود که این لرزش به بدنه خودرو و فرمان منتقل می‌گردد.
• خرابی دسته‌موتور یا دسته‌گیربکس (Engine/Transmission Mounts): این قطعات لاستیکی وظیفه جذب لرزش‌های طبیعی موتور و گیربکس و جلوگیری از انتقال آن‌ها به شاسی خودرو را دارند. اگر فرسوده یا خراب شوند، نمی‌توانند لرزش‌ها را به درستی جذب کنند و لرزش شدید به فرمان و کل کابین منتقل می‌شود.
• نقص در فلایویل (Flywheel) یا دیسک و صفحه کلاچ (در خودروهای دنده‌ای): در خودروهای دنده‌ای، فلایویل تاب‌دار یا دیسک و صفحه کلاچ معیوب می‌تواند لرزش‌هایی ایجاد کند که در حالت درجا، هنگام فشردن پدال کلاچ، یا هنگام تعویض دنده به فرمان منتقل می‌شود.